Gestopt als zelfstandige met schulden? Wanneer kunt u een collectieve schuldenregeling aanvragen?
U hebt uw zelfstandige activiteit stopgezet, maar de schulden zijn gebleven.
Misschien ontvangt u nog aanmaningen over sociale bijdragen, belastingen of leveranciersfacturen. Misschien hebt u daarnaast een lening die u destijds voor uw zaak aanging en die u niet meer kunt afbetalen.
Ondertussen moet u natuurlijk ook uw gewone kosten blijven betalen: wonen, energie, boodschappen en andere noodzakelijke uitgaven.
Kunt u als voormalige zelfstandige een collectieve schuldenregeling aanvragen?
Het antwoord is: in bepaalde omstandigheden wel. Maar er gelden bijzondere voorwaarden.
Naar aanleiding van een gespecialiseerde opleiding over zelfstandigen met financiële moeilijkheden op 16 oktober 2026 zetten we de belangrijkste aandachtspunten op een rij.
Ook voormalige zelfstandigen kunnen een collectieve schuldenregeling aanvragen
De collectieve schuldenregeling is een gerechtelijke procedure voor personen die hun schulden niet meer duurzaam kunnen betalen.
De procedure moet helpen om hun financiële toestand te herstellen en tegelijkertijd een menswaardig bestaan mogelijk te maken.
Voor wie vroeger zelfstandige was, gelden echter bijzondere regels.
De eerste vraag is of u juridisch nog een onderneming bent, of dat uw zelfstandige activiteit daadwerkelijk beëindigd is.
Een persoon die nog een zelfstandige activiteit uitoefent, kan niet zomaar gebruikmaken van de collectieve schuldenregeling.
Wie zijn activiteit heeft beëindigd, kan onder bepaalde voorwaarden wel in aanmerking komen.
Waarom is de datum waarop u gestopt bent belangrijk?
Artikel 1675/2 van het Gerechtelijk Wetboek bevat bijzondere bepalingen voor personen die vroeger een onderneming dreven.
Bij een gewone stopzetting is in beginsel een termijn van zes maanden van belang.
Dat betekent dat het niet noodzakelijk volstaat dat u gisteren uw zelfstandige activiteit hebt stopgezet om vandaag al een collectieve schuldenregeling te kunnen aanvragen.
Het is belangrijk om te kunnen aantonen wanneer de activiteit werkelijk is beëindigd.
Daarvoor kunnen onder meer de gegevens uit de Kruispuntbank van Ondernemingen en andere documenten over de stopzetting nuttig zijn.
De precieze toepassing van deze regeling hangt af van uw juridische statuut en de omstandigheden waarin de activiteit werd uitgeoefend.
Wat als u failliet bent verklaard?
Bij een faillissement is de situatie bijzonder.
De wet koppelt de toepasselijke regeling aan de sluiting van het faillissement.
Dat is niet noodzakelijk hetzelfde als de datum waarop u failliet werd verklaard.
Een faillissementsprocedure kan immers geruime tijd blijven lopen nadat het faillissementsvonnis werd uitgesproken.
Wie eerder failliet werd verklaard, doet er daarom goed aan de faillissementsdocumenten te laten onderzoeken voordat een verzoek tot collectieve schuldenregeling wordt ingediend.
Er moet onder meer worden nagegaan of het faillissement is afgesloten en welke gevolgen het faillissement voor de persoonlijke schulden heeft gehad.
Ook een eventuele kwijtschelding van restschulden moet daarbij worden onderzocht.
Verdwijnt uw schuld wanneer u uw zaak stopzet?
Nee.
De stopzetting van een zelfstandige activiteit betekent op zichzelf niet dat de schulden verdwijnen.
Er kunnen bijvoorbeeld nog bedragen verschuldigd zijn aan:
- de belastingadministratie;
- het sociaal verzekeringsfonds;
- leveranciers;
- banken en kredietgevers;
- een verhuurder van een handelspand;
- of andere schuldeisers.
Soms zijn ook persoonlijke borgstellingen aangegaan voor schulden van een vennootschap.
Maar niet elke schuld van een onderneming is automatisch een persoonlijke schuld van degene die de onderneming leidde.
Daarom is het belangrijk om na te gaan welke schulden daadwerkelijk op u persoonlijk rusten.
De juridische vorm van de vroegere activiteit kan hierbij een groot verschil maken.
Wanneer zijn de financiële problemen ernstig genoeg?
Een collectieve schuldenregeling is niet bedoeld voor iedere tijdelijke betalingsachterstand.
De arbeidsrechtbank onderzoekt of u uw schulden niet meer op een duurzame manier kunt betalen.
Daarvoor kijkt men naar uw volledige financiële toestand.
Niet alleen de totale schuldenlast is van belang, maar ook uw inkomsten, vaste kosten, gezinssituatie en bezittingen.
Er moet bovendien worden onderzocht of aan de andere wettelijke voorwaarden is voldaan.
Zo mag de financiële onmacht niet kennelijk door uzelf zijn georganiseerd om aan uw schuldeisers te ontsnappen.
Het enkele feit dat u vroeger zelfstandige was, betekent dus niet automatisch dat u wordt toegelaten. Omgekeerd sluit een vroegere zelfstandige activiteit de procedure ook niet noodzakelijk uit.
Wat als u nog niet aan de voorwaarden voldoet?
Het kan gebeuren dat de zelfstandige activiteit nog maar pas werd stopgezet en een collectieve schuldenregeling nog niet mogelijk is.
Dat betekent niet dat u ondertussen geen hulp kunt zoeken.
U kunt bijvoorbeeld advies vragen aan een advocaat, een OCMW of een erkende schuldbemiddelingsdienst.
Afhankelijk van uw situatie kunnen betalingsafspraken worden onderzocht of kan worden nagegaan of een andere procedure aangewezen is.
Wacht zeker niet wanneer een schuldeiser beslag dreigt te leggen of wanneer de verkoop van uw woning of andere goederen aan de orde is.
De indiening van een verzoek tot collectieve schuldenregeling betekent op zichzelf immers niet dat iedere lopende invorderingsprocedure automatisch wordt stopgezet.
Welke documenten verzamelt u best?
Wie als voormalige zelfstandige een collectieve schuldenregeling overweegt, kan de voorbereiding vergemakkelijken door tijdig de nodige documenten te verzamelen.
Belangrijk zijn onder meer:
- bewijs van de stopzetting van de zelfstandige activiteit;
- gegevens uit de Kruispuntbank van Ondernemingen;
- eventuele faillissementsvonnissen en documenten over de afsluiting van het faillissement;
- afrekeningen van belastingen en sociale bijdragen;
- openstaande leveranciersfacturen;
- kredietovereenkomsten en persoonlijke borgstellingen;
- brieven en afrekeningen van gerechtsdeurwaarders;
- een overzicht van de overige persoonlijke schulden;
- bewijs van uw huidige inkomsten;
- een overzicht van uw vaste maandelijkse uitgaven;
- en gegevens over uw bezittingen.
Vermeld ook schulden waarvan u meent dat ze niet volledig verschuldigd zijn.
Een betwiste schuld mag niet zomaar uit de inventaris worden weggelaten. Het is beter om duidelijk aan te geven waarom u een bepaald bedrag betwist.
Hoe vraagt u een collectieve schuldenregeling aan?
Een collectieve schuldenregeling wordt aangevraagd bij de bevoegde arbeidsrechtbank.
In het verzoekschrift moet u informatie geven over uw financiële en persoonlijke situatie.
U vermeldt onder meer uw inkomsten, uitgaven, bezittingen, schuldeisers en de omstandigheden waardoor de schulden zijn ontstaan.
Voor de voorbereiding van het verzoekschrift kunt u juridische of maatschappelijke begeleiding vragen.
Wanneer een advocaat de aanvraag indient, gebeurt dat via JustRestart, het digitale platform voor collectieve schuldenregeling.
De arbeidsrechtbank beslist vervolgens of u aan de voorwaarden voldoet.
Als u wordt toegelaten, stelt de rechtbank een schuldbemiddelaar aan.
Worden uw schulden dan automatisch kwijtgescholden?
Nee.
Een collectieve schuldenregeling betekent niet dat alle schulden onmiddellijk verdwijnen.
De procedure is bedoeld om een regeling uit te werken waarbij uw schulden in de mate van het mogelijke worden betaald, rekening houdend met uw noodzakelijke levensonderhoud.
Afhankelijk van de omstandigheden kan uiteindelijk een gedeeltelijke kwijtschelding van bepaalde schulden mogelijk zijn.
Daarvoor gelden wettelijke voorwaarden en uitzonderingen.
Voor voormalige zelfstandigen is het bovendien belangrijk om na te gaan welke schulden eventueel al werden behandeld in een eerdere faillissementsprocedure.
Laat uw situatie tijdig onderzoeken
Bent u gestopt als zelfstandige en blijven de schulden zich opstapelen?
Dan is het verstandig om tijdig te laten onderzoeken welke mogelijkheden u hebt.
Vooral de datum van stopzetting, een eventueel faillissement, uw persoonlijke aansprakelijkheid voor vroegere ondernemingsschulden en uw huidige financiële toestand verdienen aandacht.
Ook voor een voormalige zelfstandige kan een collectieve schuldenregeling een oplossing zijn. Maar de voorwaarden moeten zorgvuldig worden nagegaan.
Elke situatie is anders. Deze algemene informatie kan u helpen bij de voorbereiding, maar vervangt geen individueel juridisch advies.
Geraadpleegde bronnen
- Gerechtelijk Wetboek, in het bijzonder de artikelen 1675/2 tot 1675/4 en 1675/7, officiële geconsolideerde tekst.
- FOD Economie, informatie over de collectieve schuldenregeling.
- FOD Economie, informatie over de beëindiging van ondernemingsactiviteiten.
- Arbeidsrechtbank Antwerpen, praktische informatie over collectieve schuldenregeling en JustRestart.
- Observatoire du Crédit et de l’Endettement, opleidingsprogramma over zelfstandigen in financiële moeilijkheden, 16 oktober 2026.